تفسیر سوره هود آیه ۱۰۶ تا ۱۰۸ جلسه ۳۷ آیت الله سید علی محمد دستغیب

از خدا می‌خواهیم فهم ما را زیاد کند که بفهمیم برای چه آمده‌ایم؛ که هستیم؛ چگونه‌ایم و با خدای خود چه رابطه‌ای داریم. زیبایی زندگی همین است. اگر ثمرۀ زندگی ما این باشد که همین را ملتفت شویم، ولو بعد از چهل سال، حتی در آخر عمر، ارزش دارد.

 

 بسم اﷲ الرحمن الرحیم

 

تفسیر سوره هود آیه ۱۰۶ تا ۱۰۸

یکشنبه ۱۳۹۸/۰۴/۱۶ جلسه ۳۷

مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی حاج سید علی محمد دستغیب

 


 دانلود فایل صوتی


مشاهده و دانلود فیلم جلسه

 

 

 

حکمتی از نهج‌البلاغه

«قِيمَةُ كُلِّ امْرِئٍ مَا يُحْسِنُه‏»[1]

«ارزش هرکس به اندازۀ اعمال و اخلاق خوبِ اوست.»

اگر کسی خُلق خوب و صفات خوب و اعمال خوب داشته باشد، ارزشمند است. هرکه نداشته باشد؛ یعنی بداخلاق یا بد زبان باشد یا قلبش بد باشد، نزد خدای تعالی ارزشی ندارد. آن‌که از دیگران دستگیری می‌کند؛ انفاق می‌کند؛ با مردم به نیکی عمل می‌کند؛ به پدر و مادر و برادر و خواهرش احسان می‌کند، عمل خوب دارد.

 

 

فَأَمَّا الَّذينَ شَقُوا فَفِي النَّارِ لَهُمْ فيها زَفيرٌ وَ شَهيقٌ (۱۰۶)

امّا آنها که تیره‌بخت شدند، در آتش‌اند. در آن فریاد و ناله‌ها دارند.

 

خالِدينَ فيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ إِلاَّ ما شاءَ رَبُّكَ إِنَّ رَبَّكَ فَعَّالٌ لِما يُريدُ (۱۰۷)

جاودانه در آن خواهند ماند تا آسمان‌ها و زمین برپاست، مگر اینکه پروردگارت بخواهد. پروردگار تو هرچه بخواهد انجام می‌دهد.

 

وَ أَمَّا الَّذينَ سُعِدُوا فَفِي الْجَنَّةِ خالِدينَ فيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ إِلاَّ ما شاءَ رَبُّكَ عَطاءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ (۱۰۸)

امّا کسانی که سعادت یافتند، در بهشت‌اند و جاودانه در آن خواهند ماند تا آسمان‌ها و زمین برپاست، مگر اینکه پروردگارت بخواهد. این بخششی بی‌پایان است.

 

«فَأَمَّا الَّذينَ» امّا کسانی که «شَقُوا» شقی و تیره‌بخت شدند «فَفِي النَّارِ» در آتش‌ خواهند بود «لَهُمْ فيها» برای آنهاست در آنجا «زَفيرٌ» ناله «وَ شَهيقٌ» و فریاد، دم و بازدم حزن‌آلود.

«خالِدينَ فيها» در آن جاودان‌اند «ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ» تا آسمان‌ها و زمین برپاست «إِلاَّ ما شاءَ رَبُّكَ» مگر اینکه پروردگارت بخواهد «إِنَّ رَبَّكَ» پروردگار تو «فَعَّالٌ» انجام می‌دهد «لِما يُريدُ» هرچه بخواهد.

«وَ أَمَّا الَّذينَ» امّا کسانی که «سُعِدُوا» سعادتمند شدند «فَفِي الْجَنَّةِ» در بهشت خواهند بود «خالِدينَ فيها» در آنجا جاودانه‌اند «ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ» تا آسمان‌ها و زمین برپاست «إِلاَّ ما شاءَ رَبُّكَ» مگر اینکه پروردگارت بخواهد. «عَطاءً» این بخششی است «غَيْرَ مَجْذُوذٍ» بی‌پایان.

فَأَمَّا الَّذينَ شَقُوا فَفِي النَّار؛ پیش از این گفته شد که اگر انسان راه خوب انتخاب کند، هم در دنیا سعادتمند است و هم در آخرت. در دنیا از آن جهت که تکیه به قدرتی دارد که بالاتر از او نیست؛ لذا از چیزی نمی‌ترسد؛ نه ‌از فقر، نه از ظلم، نه از مرض و نه از هیچ‌چیز دیگر. به خدا ایمان دارد و او را می‌شناسد؛ پس تکیه‌اش فقط بر اوست و می‌داند او در همه‌حال حامی و پشتیبانش است و همو کفایتش می‌کند. وقتی هم از دنیا می‌رود، در عالم برزخ و قیامت خوش است. چون از اول ایمان داشت که قیامتی وجود دارد و خود را آماده کرده بود.

امّا آن بیچاره که ایمان ندارد و اگر هم به ظاهر مسلمان است، از هیچ گناهی باکی ندارد و به واجبات اعتنا نمی‌کند، در سختی و گرفتاری است. چون تکیه به جایی ندارد و تکیه‌اش به خودش است، در سختی‌ها خیلی زود ناامید می‌شود؛ خودش را بدبخت می‌بیند و دست به خودکشی می‌زند؛ چون هیچ تکیه‌گاهی ندارد. وقتی هم از دنیا می‌رود، تازه گرفتاری‌های و بدبختی‌هایش شروع می‌شود تا وقتی خدا داند.

لَهُمْ فيها زَفيرٌ وَ شَهيق؛ «زفیر» در لغت صدایی است که آدمی وقتی در سختی زیاد قرار می‌گیرد، به همراه تنفس از خود ظاهر می‌کند. «شهیق» صدایی است که در آخر به‌صورتِ فریاد بلند از گلو خارج می‌کند. بعضی هم تعبیر کرده‌اند به صدای الاغ که ابتدایش زفیر است و صدای بلندی که در آخر می‌دهد، شهیق. اهل دوزخ همواره همین صداها را می‌دهند.

خالِدينَ فيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ؛ قرآن کریم 80 مرتبه در 40 سوره صحبت از همیشگی و ابدی بودن بهشت و جهنّم و نعمت‌ها و عذاب‌های آن کرده است. البته اگر کسی به‌خاطرِ گناهان زیاد در جهنّم افتد، ممکن است بعد از مدتی پاک شود و نجات یابد.

امّا خدای تعالی در این آیه می‌فرماید تیره‌بختان همیشه در جهنّم می‌مانند، لکن با این قید «ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ» (تا وقتی آسمان و زمین برقرار است).

می‌دانیم زمین و آسمان و کرات که در این فضا وجود دارد، همه مربوط به عالم ماده‌اند و چون قیامت برپا شود، مطابق آیات قرآن هیچ‌کدامِ این‌ها باقی نمی‌ماند و همه از بین می‌روند. قرآن کریم در آیات متعدد در این باره می‌فرماید:

﴿ما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما إِلاَّ بِالْحَقِّ وَ أَجَلٍ مُسَمًّى﴾[2]

«ما آسمان‌ها و زمین را جز به حق و برای زمانی معیّن نیافریدیم.»

یعنی از خلقت این دستگاه عالم، غرض و هدفی داشتیم و آن اینکه بشری خلق کنیم که خلیفۀ ما شود، امّا همۀ این‌ آسمان و زمین موقت و تا زمانی مشخص است.

در سورۀ انبیاء می‌فرماید:

﴿يَوْمَ‏ نَطْوِي‏ السَّماءَ كَطَيِ‏ السِّجِلِ‏ لِلْكُتُبِ‏ كَما بَدَأْنا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعيدُهُ﴾[3]

«روزی که آسمان را در هم می‌پیچیم، مثل در هم پیچیدن طومارها. آن را به همان شکل که در آغاز آفریدیم، بازمی‌گردانیم.»

به‌قول مولا علی علیه‌السلام در خطبه اول نهج‌البلاغه که مفصل می‌‌فرماید، این عالم مثل روز اول که هیچ‌چیز نبود، می‌شود.

در سورۀ زمر می‌فرماید:

﴿وَ ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ وَ الْأَرْضُ جَميعاً قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ السَّماواتُ‏ مَطْوِيَّاتٌ‏ بِيَمينِهِ‏ سُبْحانَهُ وَ تَعالى‏ عَمَّا يُشْرِكُونَ﴾[4]

«آنها خدا را آن‌طور که سزاوار است، نشناختند، حال آنکه در قیامت زمین یکپارچه در دست قدرت اوست و آسمان به دست او پیچیده می‌شود. او منزه و بلندمرتبه است از آنچه شریکش می‌‌سازند.»

در سورۀ واقعه می‌فرماید:

﴿إِذا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا ۞ وَ بُسَّتِ الْجِبالُ بَسًّا ۞ فَكانَتْ هَباءً مُنْبَثًّا﴾[5]

«هنگامی که زمین را سخت بلرزانند و کوه‌ها متلاشی شود و چون غباری پراکنده گردد.»

در سورۀ تکویر می‌فرماید:

﴿إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ ۞ وَ إِذَا النُّجُومُ انْكَدَرَتْ ۞ وَ إِذَا الْجِبالُ سُيِّرَتْ﴾[6]

«هنگامی که خورشید به هم پیچیده شود و هنگامی که ستارگان تاریک شوند و هنگامی که کوه‌ها به حرکت آیند.»

علم جدید هم معتقد است همۀ این کرات عمر معیّنی دارند و زمانی از بین می‌روند. حتی برخی از ستارگانی که ما می‌بنیم، از بین رفته‌اند و اکنون پس از میلیون‌ها سال نورشان به ما می‌رسد.

بنابراین در قیامت نه زمینی می‌ماند و نه آسمانی و نه ستاره‌ای. عالم برزخ هم عالم دیگری غیر از ماده و فوق آن است و در کرات دیگر نیست. پس چرا خداوند می‌فرماید شقاوتمندان و سعادتمندان در دوزخ و بهشت جاودان‌اند تا آسمان و زمین برجاست؟

آنچه به نظر می‌رسد و مفسران دیگر ازجمله علامه در المیزان به آن اشاره کرده این است که به هر حال در عالم دیگر هم انسان‌ها روی بستری قرار دارند و فضایی بالای سرشان است. این زمین و آسمان و عالم ماده نیست، امّا متناسب با همان عالم زمین و آسمانی وجود دارد. پس اینکه می‌فرماید «ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ» اشاره به همان آسمان و زمین است.

در سورۀ ابراهیم می‌فرماید:

﴿يَوْمَ‏ تُبَدَّلُ‏ الْأَرْضُ‏ غَيْرَ الْأَرْضِ وَ السَّماواتُ﴾[7]

«روزی که زمین به غیر زمین تبدیل شود و آسمان نیز.»

وقتی خوابِ ارواح را می‌بینید، عین همین بدن را می‌بینید، در حالی که بدن زیر خاک است؛ پس این چیست؟ این همان نفس است که به این شکل درآمده.

یکی از آشنایان شهید محمّدعلی سبحانی او را در خواب دید و گفت مگر تو شهید نشدی؟ ‌گفت خیر. گفت خودمان تو را در قبر گذاشتیم و خاک کردیم. گفت کجا. بیا نشانم بده. آمد و قبر او را نشانش داد. شهید سبحانی گفت: این را می‌گویی؟ این عکس من است، خودم نیستم.

این مطلب بلندی بود که شهید سبحانی بیان کرد. در واقع ما این بدن نیستیم، حتی روح و نفس هم نیستیم؛‌ لذا می‌گوییم بدن من، ‌روح من، نفس من. معلوم می‌شود این «من» حقیقت دیگر است. این بدن مرکب ماست. اینجا احتیاج به دست و زبان و چشم و گوش داریم، ولی در عالم دیگر همه‌چیز تغییر می‌کند و به این بدن احتیاج نداریم؛ لذا این می‌شود عکس ما.

فهمیدن این مطلب کمی مشکل است و راه آن خواستن از خداست. از خدا می‌خواهیم فهم ما را زیاد کند که بفهمیم برای چه آمده‌ایم؛ که هستیم؛ چگونه‌ایم و با خدای خود چه رابطه‌ای داریم. زیبایی زندگی همین است. اگر ثمرۀ زندگی ما این باشد که همین را ملتفت شویم، ولو بعد از چهل سال، حتی در آخر عمر، ارزش دارد.

 

 

[1] ـ حکمت ۸۱، نهج‌البلاغه.

[2] ـ احقاف، ۳.

[3] ـ انبیاء، ۱۰۴.

[4] ـ زمر، ۶۷.

[5] ـ قیامت، ۴ تا ۶.

[6] ـ تکویر، ۱ تا ۳.

[7] ـ ابراهیم، ۴۸.

برچسب ها: آیت الله دستغیب


 
تمامی حقـوق نزد پایگاه اطلاع رسانی مسجد قبا محفوظ می باشد.
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید