۲۹ رمضان ۱۳۹۸- ۱۴۴۰ سه شنبه ۱۳۹۸/۰۳/۱۴ آیت الله سید علی محمد دستغیب

از خدا بخواهیم به لطف و کرمش کمک کند عیب‌های خود را فراموش نکنیم! مبادا دنیا و علایق مادی مارا به فراموشی اندازد و این نفس طالع شود که بله من هستم که فلان کار را می‌کنم؛ این‌طورم و آن‌طورم؛ این‌قدر علم دارم؛ نمازها خواندم؛ روزه‌گرفتم؛ قرآن خواندم؛ خواب‌‌های خوب می‌بینم؛ مکاشفه دارم؛ چه دارم و چه هستم!

 

 بسم اﷲ الرحمن الرحیم

 

۲۹ رمضان ۱۳۹۸- ۱۴۴۰

سه شنبه ۱۳۹۸/۳/۱۴

مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی حاج سید علی محمد دستغیب

 


 دانلود فایل صوتی


مشاهده و دانلود فیلم جلسه 

 

 

 

 

هوای نفس

أَبِي مُحَمَّدٍ اَلْوَابِشِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ يَقُولُ:

«اِحْذَرُوا أَهْوَاءَكُمْ كَمَا تَحْذَرُونَ أَعْدَاءَكُمْ، فَلَيْسَ شَيْءٌ أَعْدَى لِلرِّجَالِ مِنِ اِتِّبَاعِ أَهْوَائِهِمْ وَ حَصَائِدِ أَلْسِنَتِهِم»[1]

امام صادق علیه‌السلام فرمود: «از هواهاى نفسانى حذر کنید، چنان که از دشمنان حذر می‌كنيد؛ زيرا چيزى براى مردم دشمن‌تر از پيروى هوایشان و دروشده‌هاى زبانشان نيست.

تبعیت هوای نفس و بیهوده گویی دو دشمن انسان هستند و او را از روحانیت و انسانیت می‌اندازد.

عَنْ حَبَّةَ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ:

«لَوْ صُمْتَ اَلدَّهْرَ كُلَّهُ وَ قُمْتَ اَللَّيْلَ كُلَّهُ وَ قُتِلْتَ بَيْنَ اَلرُّكْنِ وَ اَلْمَقَامِ بَعَثَكَ اَللَّهُ مَعَ هَوَاكَ بَالِغاً مَا بَلَغَ إِنْ فِي جَنَّةٍ فَفِي جَنَّةٍ وَ إِنْ فِي نَارٍ فَفِي نَار»[2]

«اگر همۀ عمر روزه باشی و همه‌شب تاصبح بیدار باشی و بین رکن و مقام شهید شوی، خداوند تو را با آنچه دوست داری محشور می‌کند، هرچه باشد. اگر بهشتی باشد، در بهشتی و اگر جهنّمی باشد، در جهنّمی.»

هرچه در دلت باشد و معشوق و محبوبت باشد، با همان خواهی بود. اگر معشوقت خدا و پیامبر و ائمۀ اطهار علیهم‌السلام باشند، با آنها در بهشت خواهی بود و اگر معشوقت دنیا بوده؛ یعنی عاشق صورتی یا عاشق پول و مقام بودی، در آتش و دوزخی. باطن دنیا کثافت و جهنّم است.

هرکسی باید به دلش نگاه کند، ببیند دنبال چیست؛ فکر و ذکر شبانه‌روزش چیست؟ اگر عالمی یا مرجع تقلیدی فقط دنبال جمع کردن مقلد و به‌ دست آوردن خمس و وجوهات باشد، دنیاطلب است. اگر واعظ و منبری دلش به مریدان و ارادتمندانش خوش است، گرفتار دنیاست. کسانی که دنیا را وسیلۀ آخرت قرار داده‌اند، بدتر از کاسبی هستند که دنیا را وسیلۀ دنیا قرار داده‌ است. مشکلات این اشخاص زیادتر است و سقوطشان خطرناک‌تر.

کسی هم که همۀ زندگی‌اش زن یا شوهرش است، به نحوی که اگر او را از دست بدهد، نماز و عبادت و خدا را رها می‌کند، عاشق دنیاست. البته احترام گذاشتن به همسر و تکریم و محبّت به او بسیار خوب و دستور خداوند است. فرزند و کار و اداره و درس و همه همین است.

 

کلام امیرالمؤمنین علیه‌السلام

مولا علی علیه‌السلام در خطبۀ ۸۶ نهج‌البلاغه می‌فرمایند:

«عِبَادَ اللَّهِ إِنَّ أَنْصَحَ النَّاسِ لِنَفْسِهِ أَطْوَعُهُمْ لِرَبِّهِ وَ إِنَّ أَغَشَّهُمْ لِنَفْسِهِ أَعْصَاهُمْ لِرَبِّهِ وَ الْمَغْبُونُ مَنْ غَبَنَ نَفْسَهُ وَ الْمَغْبُوطُ مَنْ سَلِمَ لَهُ دِينُهُ وَ السَّعِيدُ مَنْ وُعِظَ بِغَيْرِهِ وَ الشَّقِيُّ مَنِ انْخَدَعَ لِهَوَاهُ وَ غُرُورِهِ وَ اعْلَمُوا أَنَّ يَسِيرَ الرِّيَاءِ شِرْكٌ وَ مُجَالَسَةَ أَهْلِ الْهَوَى مَنْسَاةٌ لِلْإِيمَانِ وَ مَحْضَرَةٌ لِلشَّيْطَانِ جَانِبُوا الْكَذِبَ فَإِنَّهُ مُجَانِبٌ لِلْإِيمَانِ الصَّادِقُ عَلَى شَفَا مَنْجَاةٍ وَ كَرَامَةٍ وَ الْكَاذِبُ عَلَى شَرَفِ مَهْوَاةٍ وَ مَهَانَةٍ وَ لَا تَحَاسَدُوا فَإِنَّ الْحَسَدَ يَأْكُلُ الْإِيمَانَ كَمَا تَأْكُلُ النَّارُ الْحَطَبَ وَ لَا تَبَاغَضُوا فَإِنَّهَا الْحَالِقَةُ وَ اعْلَمُوا أَنَّ الْأَمَلَ يُسْهِي الْعَقْلَ وَ يُنْسِي الذِّكْرَ فَأَكْذِبُوا الْأَمَلَ فَإِنَّهُ غَرُورٌ وَ صَاحِبُهُ مَغْرُورٌ»

«اى بندگان خدا! خيرخواه‏ترينِ مردم نسبت به خود كسى است كه پروردگارش را بيشتر بندگى كند و گول‌زننده‏ترينِ مردم نسبت به خويش كسى است كه خدا را بيشتر معصيت كند. فريب‌خورده کسى است‏ كه ضرر به خود روا دارد و آن‌كه بر او غبطه خورند، كسى است كه دينش سالم بماند. سعادتمند آن است كه از ديگرى پند گيرد و بدبخت کسی است كه از هواى نفس و غرور خود گول بخورد. بدانيد کمترین ريا شرک است و همنشينى با هواپرستان عامل فراموشى ايمان و حضور شيطان در زندگى است. از دروغ دور شويد كه دروغ از ايمان دور است. راستگو بر لبۀ نجات و كرامت قرار دارد و دروغگو مشرف به افتادن و تباهى در خوارى است. به هم حسد نورزيد، زيرا حسد ايمان را مى‏خورد همچون آتش كه هيزم را مى‏خورد. با هم دشمنى نکنید؛ زيرا دشمنی باعث زوال خير و بركت است. بدانيد كه آرزو عقل را به اشتباه مى‏اندازد و ياد خدا را فراموشى مى‏دهد. پس آرزو را محقق مسازيد كه فريبنده است و صاحبش فريب‌خورده‏.»

أَطْوَعُهُمْ لِرَبِّه؛ بندگی خدا به زیادی نماز و روزه و ذکر نیست، بلکه یعنی به جلب رضای خداست. یقیناً رضای خدا در نماز است، امّا نماز خالصانه. اگر ریا و عُجب آمد، نماز را خراب می‌کند. وقتی واجبات را انجام می‌دهد، مراقب باش فقط به نیّت قربةالی‌اللّه باشد.

«طوع» یعنی رغبت و میل قلبی. مطیع کسی است که بیشتر از همه به پروردگارش رغبت داشته باشد. قلبش متوجه او باشد، نه به دیگری.

وَ الْمَغْبُونُ مَنْ غَبَنَ نَفْسَه؛ کسی که نماز می‌خواند و اعمال خیر انجام می‌دهد تا بگویند آدم خوبی است، اول از همه خودش را گول می‌زند و بعد کلاه سر دیگران می‌گذارد.

وَ الْمَغْبُوطُ مَنْ سَلِمَ لَهُ دِينُه؛ مغبوط یعنی کسی که دیگران غبطه‌اش را می‌خورند و می‌گویند کاش ما هم مثل او بودیم. کسی این چنین است که دینش سالم باشد. دین سالم در گرو این است که پیروی هوای نفس و شیطان نکند.

وقتی کسی دنبال خدا باشد و از خدا بخواهد، خداوند افراد خوب و بد و بااخلاص و ریاکار را به او می‌شناساند، امّا نباید به کسی بگوید و غیبت کند.

وَ السَّعِيدُ مَنْ وُعِظَ بِغَيْرِه؛ سعید کسی است که از خوبان پند می‌گیرد و از بدان، عبرت. عاقبت کسانی را که دنبال دنیا بودند، می‌بنید و سرانجام کسانی را هم که دنبال آخرت بودند، می‌بیند. این‌همه سرگذشتِ گذشتگان که در قرآن آمده، برای همین پند و عبرت‌هاست.

وَ لَا تَبَاغَضُوا فَإِنَّهَا الْحَالِقَةُ؛ مؤمن نباید با دیگر مؤمنان اظهار دشمنی کند. وقتی ناراحتی پیش می‌آید، باید با نصیحت و گفتگو مسأله را حل کنند. کسانی که در صف جماعت می‌ایستند، نباید دشمن هم باشند!

فَأَكْذِبُوا الْأَمَلَ فَإِنَّهُ غَرُور؛ آرزوی دراز خوب است، به‌شرط آنکه در معنویات باشد؛‌ مثل آرزوی معرفت و محبّت خدا و رسیدن به مقامات بلند معنوی.

حضرت در خطبۀ ۹۰ می‌فرماید:

«عِبَادَ اللَّهِ زِنُوا أَنْفُسَكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ تُوزَنُوا وَ حَاسِبُوهَا مِنْ قَبْلِ أَنْ تُحَاسَبُوا»

«ای بندگان خدا! خود را بسنجید، پيش از آنكه به ميزان حق سنجيده شويد و خود را محاسبه كنيد، قبل از اينكه به حسابتان برسند.»

 

عبداللّه ذی‌البجادین

عبداللّه ذوالبجادين از قبيله مزينه بوده است و يتيم بود و مالى نداشت. پدرش مرد و ارثيه‏اى براى وى به‌جا نگذاشت، ليكن عمویش که مردِ مال‌دارى بود، او را در كفالت ‏خودش گرفت تا به رشد و كمال رسيد و خودش صاحب مال شد. عبدالله زندگى را با رفاه مى‏گذارند و تعدادی شتر و گوسفند و غلام داشت. چون رسول خدا صلّی‌اللّه‌علیه‌وآله به مدينه آمدند، آتش عشق زيارت رسول خدا و مشرف شدن به اسلام در جان او زبانه ‏كشيد، ولكن به‌خاطرِ ممانعت عمو قدرت به چنين كارى نداشت تا آنكه سال‌ها سپرى شد و مسلمين غزوات رسول اللّه را پشت‏سر گذاردند و رسول خدا از فتح مكه بازگشت و به مدينه وارد شد.

عبداللّه به عموى خود ‏گفت: اى عموجان! من در انتظار اسلامِ تو بودم و اينک چنين مى‏يابم كه اراده ندارى اسلام آورى، پس به من رخصت‏ ده اسلام بياورم!

عمو گفت: سوگند به خدا اگر از محمّد تبعيت كنى، از آنچه از اموال به تو داده‏ام، چیزی برایت نمى‏گذارم و همه را از تو مى‏ستانم، حتى دو لباسى كه در تن دارى، بيرون مى‏كنم.

عبداللّه كه در آن زمان نامش عبد العزّىٰ بود، به عمو گفت: سوگند به خدا من مسلمانم و از محمّد پيروى مى‏كنم و از پرستش سنگ و بت دست‏شسته‏ام. اين اموالت كه در دست من است، آنها را بگیر!

عمو آنچه را به عبداللّه داده بود، از او باز گرفت و حتى ازارى را كه بر كمر مى‏بست، از او باز ستاند.

عبداللّه نزد مادرش آمد و او بجادى را كه مال خودش بود، دو‌نيم كرد (بجاد كسایى را گويند كه داراى خطوط است) نيمى از آن را به عنوان شلوار به كمر بست و نيم ديگر را رداى خود قرار داد و بر دوش گرفت و از قبيله خود به مدينه آمد.

رسول خدا صلّی‌اللّه‌علیه‌وآله آن روز در ورقان (كوهى در اطراف مدينه) بودند.

عبداللّه در مسجد به پشت‏خوابيد تا وقت‏سحر. چون رسول خدا نماز صبح گذارد و عادتش اين بود كه چون از نماز صبح فارغ مى‏شد، نگاه جستجويانه‏اى به مردم مى‏كرد، ديد مرد غريبى آمده است. پرسيد: تو كه هستى؟

او نسب و طائفۀ خود را بيان كرد و گفت عبد العزّى است.

حضرت فرمودند: تو عبداللّه ذوالبجادين هستى و پس از آن گفتند: بيا بيا نزدیگ من. رسول خدا او را از ميهمانان خود قرار داد و به او تعليم قرآن مى‏نمودند تا بسيارى از قرآن را فرا گرفت.

وقتی مسلمانان براى تبوک مجهز شده بودند، عبداللّه حضور آن سرور آمد و عرض كرد: اى رسول خدا! دعا كن خداوند شهادت را نصيب من كند!

حضرت فرمودند: لحاء سمره‏اى براى من بياور! (پوست درخت‏سمره) او براى رسول خدا پوست آن درخت را آورد. آن را بر بازوى او بستند و فرمودند: «اللهم انّی احرم دمه على الكفار» (پروردگارا من خون اين مرد را بر كفار حرام كردم!)

او عرض كرد: اى رسول خدا، من اين را نخواسته بودم!

رسول خدا فرمود: اى ذوالبجادين! اگر تو براى جنگ فى سبيل اللّه از خانه‏ات بيرون روى و تب تو را بگيرد و از آن بميرى، در راه خدا شهيدى! و اگر مركبت تو را به زمين زند و بميرى، شهيدى! ديگر در بند آن مباش كه چگونه مرگت فرا مى‏رسد!

چون به تبوك رسيدند و چند روزى آنجا اقامت كردند، عبداللّه از دنيا رفت.

چون رسول خدا صلّی‌اللّه‌علیه‌وآله او را در قبر خواباند، عرض كرد: بار پروردگارا من در اين شبِ تار كه از اول آشنایى تا به‌حال با او بوده‏ام، از او راضى هستم، تو هم از او راضى و خشنود باش!

عبداللّه بن مسعود گفت: كاش من صاحب اين قبر بودم.

چگونه یک جوان از همه‌چیز دست می‌کشد و به‌سوی پیامبر می‌رود! جوانمردی واقعی همین است و چنین کسی واقعاً از اولیاء اللّه است. او قید همه چیز را زد، پا بر نفسش و بر دنیا گذاشت و به‌سوی خدای تعالی رفت. خدا هم او را بالا می‌برد.

آیا عبداللّه برد کرد یا گول خورد؟ قطعاً برد کرد. عموی کافرش مُرد این هم مرد. ولی به‌قول امام صادق علیه‌السلام آیا آنجا خبری هست یا نیست؟‌ اگر خبری نباشد -که هست- بین این مؤمن و آن کافر فرقی نمی‌کند. اگر هم خبری باشد که خوشا به‌حال مؤمن و وای به‌حال کافر! امکان ندارد خبری نباشد. آیا این‌ آسمان و زمین بیهوده خلق شده؟

 

عابد خداترس

از امام محمّد باقر علیه‌السلام نقل است

در بنی‌اسرائیل زنی بدکاره بود که عده زیادی از جوانان را مریض کرده بود. روزی بعضی از آن جوانان به او گفتند تو به قدری فریب دهنده هستی که اگر فلان عابد مشهور تو را ببیند، فریفتۀ تو خواهد شد. آن زن چون این مطلب را شنید، سوگند خورد به منزل نرود تا آن عابد را فریب دهد.

شب به صومعه عابد رفت و گفت ای عابد! درمانده هستم. مرا امشب جا و پناه بده.

عابد قبول نکرد. زن گفت: بعضی از جوانان بنی‌اسرائیل با من قصد زنا دارند، از نزد ایشان فرار کردم، اگر مرا جا ندهی، آنها می‌رسند و با من عمل منافی عفت انجام می‌دهند.

عابد چون این سخن شنید، در را گشود و به آن زن جا داد. آن زن بدکاره پس از چند لحظه لباس‌های خود را درآورد و با حرکاتی خواست عابد را فریب دهد. چون چشم عابد به آن منظره و طنازی‌ها افتاد، شهوتش طغیان کرد و اختیار از دستش رفت، طوری که بی‌اختیار دستش را روی بدن زن گذاشت. در همین حال به یاد خدا فوری بلند شد و رفت به طرف دیگ غذایی که روی آتش گذاشته بود، دست خود را روی آتش گذاشت.

زن که دید عابد دست خود را می سوزاند، گفت: چه می‌کنی؟

عابد گفت: دست خود را می‌سوزانم تا از آتش آخرت نجات یابم.

زن همان دم از صومعه بیرون آمد و خود را به بنی‌اسرائیل رساند و گفت: عابد را دریابید که دست خود را می‌سوزاند. عده ای از بنی‌اسرائیل به سوی صومعه دویدند، وقتی رسیدند دست عابد سوخته یافتند.[3]

اشتباه عابد این بود که می‌خواست آن زن راحفظ کند، امّا خود را در معرض خطر قرار داد. کسی که خودش این‌گونه در خطر است، نباید اعتنا کند.

اکنون که یک ماه زحمت کشدید و روزه رفتنید، مراقب باشید در گناه نیفتید. یادتان باشد که نفس امّاره در کمین است. این آیه را از بر کنید و همیشه بخوانید:

﴿وَ ما أُبَرِّئُ‏ نَفْسي‏ إِنَ‏ النَّفْسَ‏ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلاَّ ما رَحِمَ رَبِّي إِنَّ رَبِّي غَفُورٌ رَحيم﴾[4]

«من نفس خود را تبرئه نمی‌کنم. این نفس همواره به بدی‌ دستور می‌دهد، مگر آن را که پروردگارم رحم کند. پروردگار من آمرزنده و مهربان است.»

 

علی علیه‌السلام در قرآن

سورۀ زمر آیۀ ۹:

﴿أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّيْلِ ساجِداً وَ قائِماً يَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَ يَرْجُوا رَحْمَةَ رَبِّهِ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذينَ لا يَعْلَمُونَ إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ﴾

«آیا کسی که در ساعات شب در حال سجده و قیام به عبادت خدا مشغول است و از آخرت بیم دارد و به رحمت پروردگارش امیدوار است (بهتر است یا شخص کافر؟) بگو آیا کسانی که می‌دانند با آنها که نمی‌دانند، برابرند؟ فقط خردمندان درمی‌یابند.»

علامتِ بااخلاص بودن، اول این است که محبّت خدا و پیامبر و ائمۀ اطهار علیهم‌السلام را در دل دارد. چنین کسی عالم است. آیا این با آن که نمی‌فهمد یکسان است؟

بعد از پیامبر اکرم صلّی‌اللّه‌علیه‌وآله اول عالم علی علیه‌السلام است و بعد ائمۀ اطهار علیهم‌السلام. هر چه ما طلبه‌ها آموخته‌ایم و هرچه همۀ دانشمندان جهان علم دارند، در مقابل علم علی علیه‌السلام یک خشخاش نمی‌شود. کسی که را می‌فهمد «اولواالباب» است، چون عقل خود را به کار انداخته.

به راستی علی علیه‌السلام کجا و دیگران کجا؟ فاطمۀ زهرا سلام‌اللّه‌علیها کجا و ما کجا؟‌ اصلاً قابل مقایسه نیست.

سورۀ زمر آیۀ 29:

﴿ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً رَجُلاً فيهِ‏ شُرَكاءُ مُتَشاكِسُونَ وَ رَجُلاً سَلَماً لِرَجُلٍ هَلْ يَسْتَوِيانِ مَثَلاً الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُون﴾

«خداوند مثال می‌زند مردی که چند ارباب ناسازگار دارد با مردی که فقط تسلیم یک نفر است، آیا مانند هم هستند؟ خدا را شکر. بیشتر آنها نمی‌دانند.»

عبداللّه بن عباس دربارۀ این آیه گوید: آن مرد ابوجهل است و شريكان، خدايانى هستند كه آنها را عبادت مى‏كردند و هركدام از آنها دربارۀ آن معبودها ادعا مى‏كردند و گمان داشتند كه او مال آنهاست. «و رجلا سلما» يعنى على كه دين او خالص براى خدا بود و فقط او را می‌پرستید و چيز ديگرى را پرستش نمى‏كرد «هل يستويان مثلا» يعنى در طاعت و ثواب.[5]

کسی که از جهت معنوی دلش متوجه چیزهای مختلف است؛ یکی متوجه بت‌هاست؛ یکی متوجه مریدانش است؛ یکی متوجه شاگردانش است و... مانند کسی است که دلش فقط متوجه خداست؟

چطور می‌شود از علم و تقوا و شجاعتِ علی سخن گفت؟‌کوه کجا می‌تواند مَثلِ صفات علی باشد؟ اصلاً علی علیه‌السلام در تشبیه نمی‌آید. چگونه می‌توان او را با کسانی مقایسه کرد که ادعای خلافت و امامت داشتند؟ آنها خود اعتراف می‌کردند «اقیلونی اقیلونی و لست بخیرکم و علی فیکم» مرا رها کنید که من بهتر از شما نیستم وقتی علی در بین شماست یا می‌گفتند «لو لا علی لهلک عمر» اگر علی علیه‌السلام نبود، عمر هلاک می‌شد. این‌ها چه تعارفاتی است؟ چرا کنار نرفتید؟

 

سورۀ زمر، آیۀ ۳۳:

﴿وَ الَّذي جاءَ بِالصِّدْقِ وَ صَدَّقَ‏ بِهِ‏ أُولئِكَ هُمُ الْمُتَّقُون﴾

«آن‌که صداقت آورد و آن را تصدیق کرد. آنان به‌راستی اهل تقوایند.»

شواهد التنزیل شش روایت آورده که «جاء بالصدق» رسول خدا صلّی‌اللّه‌علیه‌وآله و «صدّق به» امیرالمؤمنین علیه‌السلام است.

آن‌که با همۀ دلش روبه خدای تعالی و پیامبر اکرم صلّی‌اللّه‌علیه‌وآله آمد و ایشان را با دل و زبان تصدیق کرد و پای آن ایستاد، علی علیه‌السلام بود. او از نه سالگی تا آخر عمر صادق بود و تصدیق کرد. صادقانه آمد و ایستاد، حتی یک لحظه و کمتر از آن در دین خود تخطی نکرد.

حکایت شغال و خمرۀ رنگرزی

مولانا می‌گوید روزی شغالی در خمرۀ رنگرزی افتاد و بعد از ساعتی بیرون آمد، در حالی که رنگش عوض شده بود. وقتی آفتاب به او می‌تابید رنگ‌ها می‌درخشید و رنگارنگ می‌شد؛ سبز و سرخ و آبی و زرد و... .

شغال مغرور شد و گفت من طاووس بهشتی‌ام.  پیش شغالان رفت و مغرورانه ایستاد. شغالان پرسیدند چه شده که مغرور و شادکام هستی؟ غرورداری و از ما دوری می‌کنی؟ این تکبّر و غرور برای چیست؟

یکی از شغالان گفت: ای شغالک آیا مکر و حیله‌ای در کار داری یا واقعاً پاک و زیبا شده‌ای؟ آیا قصدِ فریب مردم را داری؟

شغال گفت: در رنگ‌های زیبای من نگاه کن، مانند گلستان صدرنگ و پرنشاط هستم. مرا ستایش کنید و گوش به فرمان من باشید. من افتخار دنیا و اساس دین هستم. من نشانه لطف خدا هستم. زیبایی من تفسیر عظمت خداوند است. دیگر به من شغال نگویید. کدام شغال این‌قدر زیبایی دارد؟

شغالان دور او جمع شدند و او را ستایش کردند و گفتند ای والای زیبا! تو را چه بنامیم؟ گفت من طاووس نر هستم.

شغالان گفتند: آیا صدایت مثل طاووس است؟ گفت: نه. گفتند: پس طاووس نیستی و دروغ می‌گویی. زیبایی و صدای طاووس هدیه خدایی است. تو از ظاهرسازی و ادعا به بزرگی نمی‌رسی.

مولانا این مثل را برای فرعون می‌زند که وقتی دید هرچه می‌گوید، مردم قبول می‌کنند، توهمِ خدایی برداشت و گفت من خدا هستم و مردم هم قبول کردند.

وقتی حضرت موسی آمد، گفت مردم ببینید من ملک مصر دارم؛ رودها و دشت‌ها و طلا و نقره‌ها مال من است، امّا موسی هیچ ندارد، جز کفش و پوستینِ چوپانی و یک عصا. من بهترم یا او؟ مردم گفتند تو.

در واقع مال و مقام و ظواهر دنیا خمرۀ رنگرزی است که موجب می‌شود آدمی به‌خاطرِ آنها خود را فراموش کند و بگوید من همه‌چیز می‌دانم و همه‌کاره هستم.

ما می‌دانیم کاری نکردیم که بگوییم خدایا مزدمان بده! مگر چه کردیم. هرکاری کردی، برای خودت بود و به خودت نفع رساند.

از خدا بخواهیم به لطف و کرمش کمک کند عیب‌های خود را فراموش نکنیم! مبادا دنیا و علایق مادی مارا به فراموشی اندازد و این نفس طالع شود که بله من هستم که فلان کار را می‌کنم؛ این‌طورم و آن‌طورم؛ این‌قدر علم دارم؛ نمازها خواندم؛ روزه‌گرفتم؛ قرآن خواندم؛ خواب‌‌های خوب می‌بینم؛ مکاشفه دارم؛ چه دارم و چه هستم!

حواستان به این نفس باشد! تا آدمی در این دنیاست، نمی‌‌تواند از خودش اطمینان داشته باشد.

آیت‌اللّه انصاری عمری با نفس خود مبارزه می‌کرد. روزی به شهید آیت‌اللّه دستغیب گفتند استخاره‌ای بکن! استخاره خوب آمد. گفتند می‌خواستم فلان عبادتِ مستحبی را انجام بدهم، استخاره هم خوب آمد، ولی دیدم مثل اینکه نفسم خیلی میل دارد، گفتم ای نفس آیا می‌خواهی سرم کلاه بگذاری؟ نخواندم.

یک ولی خدا بعد از این‌همه مبارزه باخود این‌طور می‌گوید. صحبت از ناامیدی نیست. صحبت از این است که چنین دشمنی در خود داریم. انجام واجبات و ترک محرمات حداقلِ مبارزه با این نفس است تا انسان بتواند به لطف پروردگار خودش را نگه دارد.

 

 السلام علیک یا اباعبداللّه و علی الارواح التی حلت بفنائک

 

[1] ـ کافی، ۲، ۳۳۵.

[2] ـ سفینةالبحار، ۲، ۷۲۸.

[3] ـ پند تاریخ.

[4] ـ یوسف، ۵۳.

[5] ـ شواهدالتنزیل، ۲، ۱۷۷.

برچسب ها: آیت الله دستغیب


 
تمامی حقـوق نزد پایگاه اطلاع رسانی مسجد قبا محفوظ می باشد.
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید