تفسیر سوره توبه آیه ۳۶ یکشنبه ۱۳۹۵/۱۰/۱۲ جلسه ۲۴ حضرت آیت الله العظمی سید علی محمد دستغیب

از داوزده امام معصوم، نام چهار نفر «علی» است که دلالت بر چهار ماه حرام می  کند. بنابر این تأویل «فَلاَ تَظْلِمُوا فِيهِنَّ أَنْفُسَکُمْ» یعنی به خاطر دشمنی با ایشان به خود ستم نکنید! کسی که مرتکب ظلمی در حق کسی می  شود، قبل از همه به خود ستم می  کند؛ چراکه بین خود و خدای تعالی تاریکی و حجاب قرار می  دهد. وقتی انسان از ائمه اطهار علیهم السلام دور می شود و به دشمنی ایشان برمی خیزد، در و اقع به خود ستم کرده، خویشتن را در تاریکی فرو برده است. این کار نشانه کبر او در مقابل خدا، پیامبر و اهل بیت است و چنین کسی با این تکبر، حتّی اگر نماز بخواند و خدا را عبادت کند، فایده ای به حالش ندارد.

 

 بسم اﷲ الرحمن الرحیم

 

تفسیر سوره توبه آیه ۳۶

یکشنبه ۱۳۹۵/۱۰/۱۲ جلسه ۲۴

حضرت آیت الله العظمی سید علی محمد دستغیب

 

 

 

 

 

إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْراً فِي کِتَابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ذٰلِکَ الدِّينُ الْقَيِّمُ فَلاَ تَظْلِمُوا فِيهِنَّ أَنْفُسَکُمْ وَ قَاتِلُوا الْمُشْرِکِينَ کَافَّةً کَمَا يُقَاتِلُونَکُمْ کَافَّةً وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ  (۳۶)

 تعداد ماه ها نزد خدا از روزی که آسمان ها و زمین را آفرید، در کتاب خدا دوازده ماه است که چهار ماه آن حرام است. این است آیین استوار و پایدار پس در این ماه ها به خود ستم نکنید و همگی با مشرکان بجنگید، همان طور که آنها همه با شما می  جنگند و بدانید که خدا با پرهیزکاران است.

إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْراً فِي کِتَابِ اللَّه؛ «شهور» جمع شهر به معنای ماه است. منظور از «کتاب الله» لوح محفوظ پروردگار است که پیامبر و ائمه اطهار علیهم السلام به اذن الله از آن آگاهند. در هر چرخش کامل زمین به دور خورشید، ماه دوازده مرتبه به دور زمین می  چرخد و همین امر ملاک تقویم قمری است. این ماه های دوازده گانه، تقدیر پروردگار است و از روزی که آسمان و زمین آفریده شده تا روز قیامت بر همین منوال است.

مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ؛ خداوند چهار ماه از این دوازده ماه را حرام قرار داد. این حکم در اسلام وضع نشده و قبل از آن هم بوده است.این چهار ماه عبارتند از رجب، ذیقعده، ذیحجه و محرم. جنگ ابتدایی در این چهار ماه ـ که باید با نظر و دستور معصوم باشد ـ جایز نیست.

ذٰلِکَ الدِّينُ الْقَيِّمُ؛ حرمت این چهار ماه، دین قیّم خدای تعالی است. دین، هم به کل اصول عقاید و احکام اطلاق می  شود؛ هم به فطرت انسان و هم به بعضی از احکام که در اینجا همین معنا مراد است. «قیّم» به معنای استوار و پا برجاست.

فَلاَ تَظْلِمُوا فِيهِنَّ أَنْفُسَکُمْ؛ جنگ در این ماه ها، حتّی با مشرکان یا اهل کتاب، ظلم به خویش محسوب می  شود و با دیگر مسلمانان نیز همین طور.

خداوند در سوره های بقره، یونس و بعضی سوره های دیگر، آیاتی درباره ماه های حرام آورده است. خدای تعالی سفارش می  کند در این ماه ها به خود ستم نکنید. از مصادیق ظلم به خود، تعرض به دیگران است؛ لذا اگر قتلی در ماه ها رخ دهد، دیه آن دو برابر است.

وَ قَاتِلُوا الْمُشْرِکِينَ کَافَّةً کَمَا يُقَاتِلُونَکُمْ کَافَّة؛ اگر مشرکان در این ماه ها با شما جنگیدند، شما هم با آنها بجنگید. البته قید مشرکان در اینجا به  مناسبت زمان پیامبر است که تهدید بالفعل محسوب می  شدند، وگرنه حکم منحصر به آنها نیست و در هر زمان هر کس به مؤمنان حمله کند، دفاع واجب است چه ماه حرام باشد و چه غیر آن.

وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِين؛ توکل بر خدا کنید و حتّی در زمان جنگ و در برابر دشمن، تقوای الهی داشته باشید؛ زن ها، بچه ها و غیر نظامیان را نکشید و بی دلیل به ساختمان ها، مزارع و درختان آسیب نزنید.

ابتدای آیه، خداوند به بیان تعداد ماه ها و ماه های حرام ـ به حساب قمری ـ می  پردازد. ملاک عبادت مسلمانان نیز به حساب همین ماه هاست و هر کدام از آنها خصوصیت و آداب خاص خود را دارند. آداب و اعمال هر ماه، در کتاب هایی نظیر مفاتیح الجنان و اقبال الاعمال جمع آوری شده است.

تأویل آیه

طبق روایات مختلف و اقوال مفسران درباره باطن آیه، دوازده ماه، اشاره به ائمه داوزده گانه علیهم السلام؛ یعنی مولا علی علیه السلام تا حضرت صاحب الزمان عجّل الله تعالی فرجه دارد. در برخی روایات، رسول گرامی اسلام تعبیر به سماء (آسمان) شده است.

از داوزده امام معصوم، نام چهار نفر «علی» است که دلالت بر چهار ماه حرام می  کند. بنابر این تأویل «فَلاَ تَظْلِمُوا فِيهِنَّ أَنْفُسَکُمْ» یعنی به خاطر دشمنی با ایشان به خود ستم نکنید! کسی که مرتکب ظلمی در حق کسی می  شود، قبل از همه به خود ستم می  کند؛ چراکه بین خود و خدای تعالی تاریکی و حجاب قرار می  دهد. وقتی انسان از ائمه اطهار علیهم السلام دور می شود و به دشمنی ایشان برمی خیزد، در و اقع به خود ستم کرده، خویشتن را در تاریکی فرو برده است. این کار نشانه کبر او در مقابل خدا، پیامبر و اهل بیت است و چنین کسی با این تکبر، حتّی اگر نماز بخواند و خدا را عبادت کند، فایده ای به حالش ندارد.

جابر جعفى گفت: از حضرت باقر عليه السلام تفسير آيه‏ «إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ...» را پرسیدم. امام عليه السلام آه سردی كشيد و فرمود:

جابر! امّا سال، جدّ بزرگوارم، پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم است؛ ماه ها كه دوازده ماه است؛ عبارتند از امير المؤمنين و يكايک امامان تا منتهى به من ‏شود و بعد از من، پسرم جعفر و پسرش موسى و پسرش علی و پسرش محمّد و پسرش علی و منتهى به پسرش حسن و از او به پسرش محمّد هادى و مهدى، دوازده امام و حجت خدا بر خلق و امين وحى و علم خدايند. چهار ماه حرام كه دين پايدارند، چهار امامی هستند كه یک نام دارند؛ علی امير المؤمنين و پدرم علی بن الحسين و علی بن موسى و علی بن محمّد. اقرار به ايشان، دين پايدار است‏ «فَلا تَظْلِمُوا فِيهِنَّ أَنْفُسَكُمْ»‏ يعنى معتقد به همه ی آنها شويد تا هدايت یابيد. [1]

 

[1] ـ بحار الأنوار، ‏24، 240.


 
تمامی حقـوق نزد پایگاه اطلاع رسانی مسجد قبا محفوظ می باشد.
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید