۲۲ رمضان ۱۳۹۸- ۱۴۴۰ سه شنبه ۱۳۹۸/۰۳/۰۷ آیت الله سید علی محمد دستغیب

اگر کسی بخواهد امر به معروف و نهی از منکر کند، باید ابتدا خود عامل به معروف و ناهی از منکر باشد. یعنی اگر می‌خواهد دیگران را امر به نماز کند، اول باید خودش نمازخوان باشد. اگر می‌خواهد از غیبت و تهمت و دروغ نهی کند، باید خودش اول این‌ گناهان را ترک کرده باشد. امر به معروف و نهی از منکر از کسی که خود را اصلاح نکرده و پاک نشده، به جایی نمی‌رسد.

 

 بسم اﷲ الرحمن الرحیم

 

۲۲ رمضان ۱۳۹۸- ۱۴۴۰

سه شنبه ۱۳۹۸/۳/۰۷

مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی حاج سید علی محمد دستغیب

 


 دانلود فایل صوتی


مشاهده و دانلود فیلم جلسه 

 

 

 

 

وصیت امیرالمؤمنین

«وَ اللَّهَ اللَّهَ فِي جِيرَانِكُمْ فَإِنَّهُمْ وَصِيَّةُ نَبِيِّكُمْ مَا زَالَ يُوصِي بِهِمْ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُوَرِّثُهُمْ وَ اللَّهَ اللَّهَ فِي الْقُرْآنِ لَا يَسْبِقُكُمْ بِالْعَمَلِ بِهِ غَيْرُكُمْ وَ اللَّهَ اللَّهَ فِي الصَّلَاةِ فَإِنَّهَا عَمُودُ دِينِكُمْ وَ اللَّهَ اللَّهَ فِي بَيْتِ رَبِّكُمْ لَا تُخَلُّوهُ مَا بَقِيتُمْ فَإِنَّهُ إِنْ تُرِكَ لَمْ تُنَاظَرُوا وَ اللَّهَ اللَّهَ فِي الْجِهَادِ بِأَمْوَالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ وَ أَلْسِنَتِكُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ عَلَيْكُمْ بِالتَّوَاصُلِ وَ التَّبَاذُلِ وَ إِيَّاكُمْ وَ التَّدَابُرَ وَ التَّقَاطُعَ لَا تَتْرُكُوا الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْيَ عَنِ الْمُنْكَرِ فَيُوَلَّى عَلَيْكُمْ شِرَارُكُمْ ثُمَّ تَدْعُونَ فَلَا يُسْتَجَابُ لَكُم»

«خدا را خدا را در باره همسايگان! حقوقشان را رعايت كنيد كه وصيّت پيامبر شماست. همواره به خوش‌رفتارى با همسايگان سفارش مى‌كرد تا آنجا كه گمان برديم براى آنان ارثى معيّن خواهد كرد. خدا را خدا را دربارۀ قرآن! مبادا ديگران در عمل كردن به دستوراتش از شما پيشى گيرند. خدا را خدا را درباره نماز! كه ستون دين شماست. خدا را خدا را دربارۀ خانه خدا! تا هستيد آن را خالى مگذاريد، زيرا اگر كعبه خلوت شود، مهلت داده نمى‌شويد. خدا را خدا را دربارۀ جهاد با اموال و جان‌ها و زبان‌هاى خويش در راه خدا! بر شما باد به پيوستن با يكديگر و بخشش همديگر مبادا از هم روى گردانيد و پيوند دوستى را از بين ببريد! امر به معروف و نهى از منكر را ترک نكنيد كه بدهاى شما بر شما مسلّط مى‌شوند، آن‌گاه هرچه خدا را بخوانيد، جواب ندهد.»

اللَّهَ اللَّهَ فِي جِيرَانِكُمْ؛ البته همسایه از همسایه ارث نمی‌برد، ولی بیانگر سفارشِ پیامبر اکرم در این باره است. امروزه که خانه‌ها به‌صورتِ آپارتمان و خیلی به هم نزدیک است، بیشتر باید مراقبت کنید. مخصوصاً طلاب عزیز که رعایت نکردن حق همسایگان موجب بدبینی به دین می‌شود. اگر آنها تندی می‌کنند، شما به آرامی جواب دهید و تندی نکنید. همسایه احترام دارد، ولو کافر باشد.

اللَّهَ اللَّهَ فِي الْقُرْآن؛ مبادا دیگران به قرآن عمل کنند و مسلمانان عقب بیفتند! کنایه از اینکه بسیاری از مطالب قرآن دربارۀ دنیا هم هست و می‌شود از آن استفاده‌هایی کرد که هم برای حکومت‌داری خوب است و هم برای مردم‌داری. اگر همه از صدر و ذیل دقیق به قرآن و سنت که تفسیر قرآن است، عمل کنند، نتیجه مطلوب حاصل می‌شود.

امام خمینی می‌فرمود مبادا یک وقتی در اثر عمل نکردن ما به قرآن و احکام اسلام، [رفتن ما] یوم الله بشود.

اللَّهَ اللَّهَ فِي الصَّلَاة؛ نماز ستون خیمۀ دین است. اگر ترک شود، خیمه فرو می‌افتد.

اللَّهَ اللَّهَ فِي بَيْتِ رَبِّكُم؛ مبادا زیارت خانه خدا و حج بیت‌الله ترک شود. کسانی که مستطیع هستند، باید به حج بروند و کسانی هم که واجبشان نیست، در صورت امکان بروند. حتی برعهده حکومت اسلامی است که اگر لازم شد، عده‌ای را با خرج بیت‌المال به حج بفرستد تا کعبه خالی از مسلمین نشود. اگر شد، مهلت داده نمی‌شوید و عذاب نازل می‌شود.

لَا تَتْرُكُوا الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْيَ عَنِ الْمُنْكَرِ؛ امر به معروف و نهى از منكر را ترک نكنيد كه بدهاى شما بر شما مسلّط مى‌شوند، آن‌گاه هرچه خدا را بخوانيد، جواب نمی دهد.

 

امر به معروف و نهی از منکر در نهج‌البلاغه

امیرالمؤمنین علیه‌السلام در خطبه‌ها و حکمت‌ها و نامه‌های مختلف دربارۀ امر به معروف و نهی از منکر تذکر می‌دهد. در خطبه ۱۲۹ می‌فرماید:

«ظَهَرَ الْفَسادُ فَلا مُنْكِرٌ مُغَيِّرٌ، وَ لا زاجِرٌ مُزْدَجِرٌ. اَفَبِهذا تُريدُونَ اَنْ تُجاوِرُوا اللّهَ فى دارِ قُدْسِهِ، وَ تَكُونُوا اَعَزَّ اَوْلِيائِهِ عِنْدَهُ؟! هَيْهاتَ، لا يُخْدَعُ اللّهُ عَنْ جَنَّتِهِ، وَ لا تُنالُ مَرْضاتُهُ اِلاّ بِطاعَتِهِ. لَعَنَ اللّهُ الاْمِرينَ بِالْمَعْرُوفِ التّارِكينَ لَهُ، وَالنّاهينَ عَنِ الْمُنْكَرِ الْعامِلينَ بِهِ.»

«فساد آشكار شد، نه انكار كننده‏اى که تغيير دهد دیده می‌شود و نه باز دارنده‏اى كه آلوده نباشد. آيا با اين وضع نكبت‏بار مى‏خواهيد در جوار قدس حق قرار گيريد و سرافرازترين دوستان خدا باشيد؟ هيهات، خدا برای بهشتش فريب نمی‌خورد و جز به طاعتش امكان رسيدن‏ به خشنودی‌اش نيست. لعنت خدا بر آمرانِ معروفى كه خود تارک معروف‏اند، و ناهيانِ منكرى كه خود آلوده به منكرند.»

حضرت لعن می‌‌کنند کسی را که امر به معروف و نهی از منکر می‌کند، امّا خودش معروف را ترک کرده، به منکر آلوده است. می‌گوید نماز بخوانید، ولی خودش نمی‌‌خواند. می‌گوید دروغ نگویید، تهمت نزنید، مال مردم را نخورید، امّا خودش این گناهان را انجام می‌دهد.

در حکمت ۳۷۴ می فرماید:

«فَمِنْهُمُ الْمُنْكِرُ لِلْمُنْكَرِ بِيَدِهِ وَ لِسَانِهِ وَ قَلْبِهِ، فَذلِكَ الْمُسْتَكْمِلُ لِخِصَالِ الْخَيْرِ; وَمِنْهُمُ الْمُنْكِرُ بِلِسَانِهِ وَ قَلْبِهِ وَ التَّارِكُ بِيَدِهِ، فَذَلِكَ مُتَمَسِّكٌ بِخَصْلَتَيْنِ مِنْ خِصَالِ الْخَيْرِ وَ مُضَيِّعٌ خَصْلَةً; وَ مِنْهُمُ الْمُنْكِرُ بِقَلْبِهِ وَالتَّارِكُ بِيَدِهِ وَلِسَانِهِ، فَذلِكَ الَّذِي ضَيَّعَ أَشْرَفَ الْخَصْلَتَيْنِ مِنَ الثَّلاثِ وَ تَمَسَّكَ بِوَاحِدَة، وَ مِنْهُمْ تَارِكٌ لاِنْكَارِ الْمُنْكَرِ بِلِسَانِهِ وَقَلْبِهِ وَيَدِهِ، فَذلِكَ مَيِّتُ الاْحْيَاءِ. وَ مَا أَعْمَالُ الْبِرِّ كُلُّهَا وَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللّهِ، عِنْدَ الاْمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْيِ عَنِ الْمُنْكَرِ، إِلاَّ كَنَفْثَة فِي بَحْر لُجِّيٍّ. وَ إِنَّ الاْمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْىَ عَنِ الْمُنْكَرِ لاَ يُقَرِّبَانِ مِنْ أَجَل، وَ لاَ يُنْقِصَانِ مِنْ رِزْق وَ أَفْضَلُ مِنْ ذلِكَ كُلِّهِ كَلِمَةُ عَدْل عِنْدِ إِمَام جَائِر»

«گروهى از مردم منكر را با دست و زبان و قلب انكار مى‏كنند. آنان همۀ خصلت‏هاى نيكو را در خود گرد آورده‏اند. گروهى ديگر منكر را با زبان و قلب انكار كرده، امّا دست به كارى نمى‏برند، چنين كسى دو خصلت از خصلت‏هاى نيكو را گرفته و یکی را تباه كرده است. بعضى دیگر منكر را فقط با قلب انكار می‌کنند و با دست و زبان اقدامى نمی‌کنند، آنها دو خصلت را كه شريف‏تر است، تباه ساخته‏اند و یک خصلت را به دست آورده‏اند. بعضى ديگر منكر را با زبان و قلب و دست رها ساخته‏اند. چنين كسى مرده‏اى ميان زندگان است. همۀ كارهاى نيكو و جهاد در راه خدا در برابر امر به معروف و نهى از منكر چونان قطره‏اى بر درياى موّاج و پهناور است. امر به معروف و نهى از منكر نه اجلى را نزدیک مى‏كند و نه از روزى کسی مى‏كاهد، و از همه اين‌ها برتر، سخن حق در پيش روى حاكمى ستمكار است.»

کسی که می‌بیند شخصی به دیگری سیلی زد، فرض کنید در بیابانی که دسترسی به قانون و قاضی هم نیست، اگر بتواند، باید از مظلوم حمایت کند و مانع ظالم شود،‌ ولی اگر با دست و زبانش هیچ‌ اقدامی نکند و فقط ناراحت شود، دو خصلت نیک را ترک کرده است. اگر بترسد و کاری نکند، ترسش شیطانی است. اگر نه در قلبش از دیدن ظلم ناراحت می‌شود و قهراً نه با دست و زبانش کاری کند، مرده‌ای متحرک است.

کسی که می‌بیند دوست یا برادر یا فرزندش نماز نمی‌خواند و در حالی که می‌تواند، هیچ نمی‌گوید، بلکه نماز را هم تخطئه می‌کند، می‌گوید آنها که نماز خواندند به کجا رسیدند! این هم مرده‌ای در میان زنده‌هاست.

 

امر به معروف و نهی از منکر در قرآن

خدای تعالی در سوره آل‌عمران می‌فرماید:

﴿وَ لْتَكُنْ‏ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُون﴾[1]

«و بايد گروهى از شما باشند كه دعوت به نيكى‌ها كنند و امر به معروف و نهى از منكر نمايند و آنان همان رستگاران‌اند.»

در سورۀ اعراف می‌فرماید:

﴿وَ إِذْ قالَتْ أُمَّةٌ مِنْهُمْ لِمَ تَعِظُونَ قَوْماً اللَّهُ مُهْلِكُهُمْ أَوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذاباً شَديداً قالُوا مَعْذِرَةً إِلى‏ رَبِّكُمْ وَ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُون﴾[2]

«و هنگامى كه گروهى از آنان گفتند: چرا كسانى را كه سرانجام خداوند هلاكشان مى‌كند يا به عذاب شديد گرفتارشان مى‌سازد، موعظه مى‌كنيد، گفتند: تا عذرى در پيشگاه پروردگارتان داشته باشيم و شايد تقوا پيشه كنند.»

آیه مربوط به گروهی از بنی‌اسرائیل است که از ماهیگیری در روز شنبه نهی شده بودند، امّا حیله کردند و حوضچه‌هایی ساختند تا ماهی‌ها روز شنبه در آنها گرفتار شوند و روز یکشنبه آنها را صید کنند.

در آن شهر حدود هشتاد و چند هزار نفر زندگى مى‌كردند. اين‌ها سه دسته بودند: یک‌دسته اين حيله را انجام دادند. یک‌دسته آنان را از مخالفت خداوند نهى مى‌كردند و دسته سوم ساكت بودند و به علاوه به نهى كنندگان مى‌گفتند: «لِمَ تَعِظُونَ قَوْماً اللهُ مُهْلِكُهُمْ أوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذاباً شَديداً» (چرا كسانى را كه سرانجام خداوند هلاكشان مى‌كند يا به عذاب شديد گرفتارشان مى‌سازد، موعظه مى‌كنيد؟) نهى‌كنندگان در پاسخ مى‌گفتند: ما اين قوم را پند مى‌دهيم تا در پيشگاه خداوند معذور باشيم.

امام صادق عليه‌السلام مى‌فرمايد: هم آنان كه اين حيله را كردند و هم آنان كه در برابر اين قانون‌شكنى سكوت نمودند، همه هلاک شدند، ولى آنان كه امر به معروف و نهى از منكر نمودند، نجات يافتند.

در سورۀ توبه دربارۀ مؤمنان می‌فرماید:

﴿وَ اَلْمُؤْمِنُونَ وَ اَلْمُؤْمِنٰاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيٰاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ اَلْمُنْكَرِ وَ يُقِيمُونَ اَلصَّلاٰةَ وَ يُؤْتُونَ اَلزَّكٰاةَ وَ يُطِيعُونَ اَللّهَ وَ رَسُولَهُ أُولٰئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اَللّهُ اِنَّ اَللّهَ عَزِيزٌ حَكِيم﴾[3]

«مردان و زنان با ایمان ولیّ یکدیگرند؛ امر به معروف و نهی از منکر می‌‌کنند و نماز به‌پا می‌‌دارند و زکات می‌‌دهند و از خدا و پیامبرش اطاعت می‌‌کنند. خداوند به زودی آنان را مورد رحمت خود قرار می‌دهد که خدا عزیز و حکیم است.»

امّا دربارۀ منافقان می‌‌فرماید:

﴿الْمُنَافِقُونَ وَ الْمُنَافِقَاتُ بَعْضُهُمْ مِنْ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمُنْکَرِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوفِ وَ يَقْبِضُونَ أَيْدِيَهُمْ نَسُوا اللَّهَ فَنَسِيَهُمْ إِنَّ الْمُنَافِقِينَ هُمُ الْفَاسِقُونَ‌﴾[4]

«مردان و زنان منافق مانند یکدیگرند؛ به کار بد فرمان می‌‌دهند و از کار نیک باز می‌‌دارند و دست‌هایشان را [از انفاق] می‌‌بندند؛ خدا را فراموش کردند، خدا هم فراموششان کرد. به راستی منافقان فاسقند.»

دربارۀ مؤمنان فرمود «بَعْضُهُمْ أَوْلِيٰاءُ بَعْض» یعنی بر یکدیگر ولایت دارند؛ مواظب هم هستند که خلافی انجام ندهند؛ هوای هم را دارند و همدیگر را حفظ می‌کنند. ولیّ هم به معنای دوست است و هم سرپرست.

دربارۀ منافقان می‌فرماید آنها همه مثل هم هستند. به هم می‌گویند نماز به‌چه کار می‌آید؛ به‌جای قرآن خواندن، به موبایل نگاه کن. امر به معروف و نهی از منکر را ترک می‌کنند و بلکه برعکس انجام می‌دهند. وقتی می‌گویی اگر خودت دین نداری، چرا دیگری را بی دین می‌کنی؟ می‌گوید چه‌کار به ما داری، بالایی‌ها را نگاه کن!

جوان‌ها و نوجوان‌های عزیز مواظب باشید در مدرسه و دانشگاه هرکس به شما نزدیک می‌‌شود و می‌خواهد شما را از نماز و روزه و دین بازدارد، قبول نکنید.

در سورۀ هود می‌فرماید:

﴿فَلَوْ لا كانَ مِنَ الْقُرُونِ مِنْ قَبْلِكُمْ أُولُوا بَقِيَّةٍ يَنْهَوْنَ‏ عَنِ‏ الْفَسادِ فِي‏ الْأَرْضِ‏ إِلاَّ قَليلاً مِمَّنْ أَنْجَيْنا مِنْهُمْ﴾[5]

«چرا در میان مردمان پیش از شما عالمانی نبودند که مردم را از فساد در زمین بازدارند، جز اندکی از آنها که نجاتشان دادیم.»

 

علی علیه‌السلام در قرآن

آیۀ اول

در سورۀ نور می‌فرماید:

﴿وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَخْشَ‏ اللَّهَ‏ وَ يَتَّقْهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْفائِزُونَ﴾[6]

«و هرکس از خدا و رسولش اطاعت کند و از خدا بترسد و تقوا پیشه کند، آنان رستگارانند.»

حسکانی در شواهد التنزیل از ابن عباس روایت آورده که این آیه دربارۀ علی علیه‌السلام نازل شده است.

در دو آیه بعد می‌فرماید:

﴿وَعَدَ اللَّهُ الَّذينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِم﴾[7]

«خداوند به کسانی از شما که ایمان آورده، عمل صالح انجام داده‌اند، وعده داده آنان را در زمین جانشین گرداند، همچنان که پیشینیانِ آنها را جانشین ساخت.»

حسکانی می‌نویسد این آیه در شأن اولاد علی علیه‌السلام نازل شده است.

طبق روایت در زمان حضرت مهدی عجّل‌اللّه‌تعالی‌فرجه همه مؤمن و مسلمان نیستند و بعضی هم منافق و کافر هستند، امّا تعدادشان اندک و دستشان بسته است. طبق روایت حضرت صاحب‌الزمان را نیز یک یهودی به شهادت می‌رساند. البته غیر از زمان ظهور، گاهی در ادوار مختلف تاریخی در گوشه و کنار دنیا اتفاق افتاده که حکومت‌های اسلامی و عادلانه‌ای بر سر کار بیایند؛ مثل اوایل جمهوری اسلامی که همه‌چیز خیلی خوب بود و امیدواریم از این به بعد بهتر و خوب‌تر شود.

آیۀ دوم

در سورۀ فرقان می‌فرماید:

﴿وَ الَّذينَ‏ يَقُولُونَ‏ رَبَّنا هَبْ‏ لَنا مِنْ‏ أَزْواجِنا وَ ذُرِّيَّاتِنا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقينَ إِماما﴾[8]

«کسانی که می‌گویند پروردگارا از همسران و فرزندان ما نورِچشمانی به ما ببخش و ما را پیشوای پرهیزکاران قرار ده!»

حسکانی از ابی‌سعید روایت می‌کند:

پيامبر فرمود: اى جبرئيل منظور از همسران ما كيست؟ گفت: خديجه. فرمود فرزندان ما کیست؟ گفت: فاطمه. پرسید نور چشم ما کیست؟ گفت: حسن و حسين. گفت: منظور از «و اجعلنا للمتقين اماما» چه کسی است؟ جبرئیل عرض کرد على بن ابى طالب.[9]

از آیه ۶۴ به بعد خدای تعالی راجع به صفات بندگان خدا آیاتی نازل فرموده که مطالعه و دقت در آنها به همۀ دوستان عزیز سفارش می‌شود.

آیۀ سوم

در سوره نمل می‌خوانیم:

﴿مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِنْها وَ هُمْ مِنْ فَزَعٍ يَوْمَئِذٍ آمِنُونَ وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلاَّ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُون﴾[10]

«هرکس کار نیکی بیاورد، پاداشی بهتر از آن خواهد داشت و آنان از هراس آن روز در امان‌اند. و هرکس کردار بد آورد، با صورت به آتش می‌افتد. آیا جز آنچه می‌کردند، جزا می‌بینند؟»

«حسنه» محبّت علی و ائمۀ اطهار علیهم‌السلام است و «سیئه» دشمنی علی و اولاد علی علیه‌السلام است. دشمنان اهل‌بیت با صورت به جهنّم می‌افتند و این نتیجۀ عمل خودشان است.

آیۀ چهارم

در سوره قصص می‌فرماید:

﴿وَ نُريدُ أَنْ‏ نَمُنَ‏ عَلَى‏ الَّذينَ‏ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثين﴾[11]

«ما اراده کرده‌ایم بر مستضعفان زمین منّت گذاریم و آنان را پیشوایان و وارثان زمین گردانیم.»

حسکانی از جابر بن عبد اللَّه انصارى نقل كرده كه رسول اللَّه صلّی‌اللّه‌علیه‌وآله فرمود:

«يا بنىّ هاشم! انتم المستضعفون المقهورون المستذلّون بعدى»

«اى بنى‌هاشم! بعد از من حق شما را تضعيف می‌کنند و شما را مستضعف و مقهور قرار مى‏دهند و عزّتى كه در زمان حيات من داشتيد، به ذلت و خوارى تبديل مى‏كنند.»[12]

 

مأمون و دزد

محمّد بن سنان حکایت می‌کند در خراسان نزد مولایم حضرت رضا علیه‌السلام بودم. مأمون در آن زمان حضرت را معمولاً در سمت راست خود می‌نشاند. به مأمون خبر دادند مردی دزدی کرده است. مأمون دستور داد او را احضار کنند. چون حاضر شد، مأمون او را در قیافه مرد پارسایی مشاهده کرد که اثر سجده در پیشانی داشت.

به او گفت: وای بر این ظاهر زیبا و بر این کار زشت! آیا با چنین آثار زهد و پارسایی که از تو می بینم تو را به دزدی نسبت می دهند؟

آن مرد گفت: من این کار را از روی ناچاری کرده ام، زیرا تو حق مرا از خمس و غنایم، نه پرداختی.

مأمون گفت: تو در خمس و غنایم چه حقی داری؟

وی گفت: خدای عزوجل خمس را به شش قسمت تقسیم کرد و فرموده: «هر غنیمت که به دست آورید خمس آن برای خدا و پیغمبر او و ذوی القربی و یتیمان و بینوایان و درماندگان در سفر است.» (انفال، ۴۱) همچنین غنیمت را به شش قسمت تقسیم کرد و فرمود: «غنیمتی که خدا از اهل قریه‌ها به پیغمبر خود ببخشد، برای خدا و پیغمبر او و ذوی القربی و یتیمان و بینوایان و درماندگان در سفر است؛ برای آنکه غنیمت، تنها در دست و حوزه توانگران شما به گردش نباشد.(حشر، ۷) طبق این بیان اکنون که در سفر مانده‌ام و بینوا و تهیدستم، تو مرا از حقم محروم ساخته ای.

مأمون گفت: آیا من حکمی از احکام خدا و حدی از حدود الهی را ترک کنم، با این حرف‌هایی که تو می‌زنی؟

مرد گفت: اول به کار خود پرداز و خویش را پاک کن و آن‌گاه به تطهیر دیگران همت گمار! نخست حد خدا را بر نفس خود جاری کن و آن گاه دیگران را حد بزن!

مأمون دیگر نتوانست سخن بگوید. رو به حضرت رضا علیه‌السلام نمود و گفت: در این باره چه نظری دارید؟

حضرت رضا علیه السلام فرمود: این مرد می‌گوید تو دزدی کرده‌ای، من هم دزدی کرده‌ام! مأمون از این سخن سخت برآشفت و آن‌گاه به مرد دزد گفت: به خدا قسم دست تو را خواهم برید.

مرد گفت: آیا تو دست مرا قطع می‌کنی در صورتی که خود، بنده منی؟!

مأمون گفت: وای بر تو! من چگونه بنده تو هستم؟!

مرد گفت: به جهت اینکه مادر تو از مال مسلمانان خریداری شده و تو بنده کلیه مسلمانان مشرق و مغربی، تا آن گاه که تو را آزاد کنند، و من تو را آزاد نکرده‌ام. دیگر آنکه تو خمس را بلعیده‌ای! بنابراین نه حق آل رسول را ادا کرده‌ای و نه حق مثل من و امثال مرا داده‌ای.

همچنین شخص ناپاک نمی‌تواند ناپاک مثل خود را پاک سازد، بلکه شخصی پاک باید آلوده‌ای را پاک نماید و کسی که خود حد به گردن دارد بر دیگری حد نمی‌تواند بزند، مگر آنکه اول از خود شروع کند! مگر نشنیده‌ای که خدای عزیز می‌فرماید: «آیا مردم را به نیکی فرمان می دهید و خویش را فراموش می کنید و حال انکه کتاب خدا را تلاوت می کنید؟ آیا در این کار فکر نمی کنید.(بقره، ۴۴)

در این هنگام، مأمون رو به حضرت رضا علیه‌السلام کرد و گفت: صلاح شما درباره این مرد چیست؟

حضرت رضا علیه‌السلام اظهار داشتند: خدای جل جلاله به محمّد صلّی‌اللّه‌علیه‌وآله فرمود: «فللّه الحجة البالغه» خدای را دلیل رسایی هست که نادان بانادانی می‌فهمد و دانا به علم خود درک می‌کند. دنیا و آخرت بر این پایه استوار است و اکنون این مرد بر تو دلیل آورده است.

چون سخن به اینجا رسید، مأمون فرمان داد مرد صوفی را آزاد کنند، امّا پس از آن مدتی در میان مردم ظاهر نشد و در مورد حضرت رضا علیه‌السلام فکر می‌کرد تا آنکه آن بزرگوار را مسموم ساخت و شهید کرد.[13]

اگر کسی بخواهد امر به معروف و نهی از منکر کند، باید ابتدا خود عامل به معروف و ناهی از منکر باشد. یعنی اگر می‌خواهد دیگران را امر به نماز کند، اول باید خودش نمازخوان باشد. اگر می‌خواهد از غیبت و تهمت و دروغ نهی کند، باید خودش اول این‌ گناهان را ترک کرده باشد. امر به معروف و نهی از منکر از کسی که خود را اصلاح نکرده و پاک نشده، به جایی نمی‌رسد.

 

[1] ـ آل‌عمران، ۱۰۴.

[2] ـ اعراف، ۱۶۴.

[3] ـ توبه، ۷۱.

[4] ـ توبه، ۶۷.

[5] ـ هود، ۱۱۶.

[6] ـ نور، ۵۲.

[7] ـ نور، ۵۵.

[8] ـ فرقان، ۷۴.

[9] ـ شواهد التنزیل، ۱، ۵۳۹.

[10] ـ نمل، ۸۹ و ۹۰.

[11] ـ قصص، ۵.

[12] ـ شواهد التنزیل، ۱، ۵۵۹.

[13] ـ بحارالأنوار، ۴۹، ۲۸۸.

برچسب ها: آیت الله دستغیب, قرآن , امام علی, وصیت امیرالمومنین, امربه معروف, همسایه, خانه خدا


 
تمامی حقـوق نزد پایگاه اطلاع رسانی مسجد قبا محفوظ می باشد.
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید